De zorgvolmacht werd in het leven geroepen door de Wet van 17 maart 2013 tot hervorming van de regelingen inzake onbekwaamheid en tot instelling van een nieuwe beschermingsstatus die strookt met de menselijke waardigheid en begint meer en meer aan belangstelling te winnen.

Een zorgvolmacht is een volmacht die u als bekwaam persoon (‘lastgever’) kan verlenen aan een ander persoon (‘lasthebber’) om die persoon toe te laten welbepaalde handelingen te stellen met betrekking tot uw vermogen rekening houdend met een latere periode van handelingsonbekwaamheid (bijvoorbeeld coma, dementie, psychiatrische problemen, verstandelijke beperkingen, …).

Met deze volmacht is het mogelijk om naast het beheer ook de beschikking over uw vermogen te delegeren.
Dit maakt van de zorgvolmacht tevens een mogelijke tool voor successieplanning daar op deze manier nog schenkingen, aanpassingen aan het huwelijkscontract en dergelijke kunnen worden doorgevoerd in geval van onbekwaamheid.

Indien u geen zorgvolmacht zou opmaken, zal de rechter in dergelijke situaties uw vermogen onder bewind plaatsen en een bewindvoerder aanstellen. Deze persoon kan een derde zijn, vreemd aan uw familie en zal uw vermogen verder beheren. Het is in veel gevallen zo goed als uitgesloten dat deze bewindvoerder nog over het vermogen zal kunnen beschikken daar hij hiervoor steeds de toestemming van de rechter moet bekomen.

A.   Voor wie is de zorgvolmacht interessant?

Ieder van ons kan geconfronteerd worden met een periode van handelingsonbekwaamheid. In dit kader dient dus proactief gehandeld te worden. 

Ook in het kader van successieplanning kan een zorgvolmacht een enorme meerwaarde bieden.
Maar ook buiten successieplanning vermijdt een zorgvolmacht een mogelijke discontinuïteit in uw vermogen en tussenkomst van een derde.

B.   Wie moet er worden aangesteld?

De volmachtgever kiest zelf wie in zijn plaats kan optreden. Vaak zal dit een persoon of meerdere personen zijn uit de nabije omgeving waarin men het volste vertrouwen heeft. De lasthebber zal wel moeten instemmen met zijn of haar aanstelling. Wanneer meerdere lasthebbers worden aangesteld, is het aangewezen om te bepalen of zij afzonderlijk of samen dienen op te treden.

Naast een lasthebber is het ook aangeraden om een opvolger voor de lasthebber aan te stellen wanneer deze persoon de opdracht niet meer kan of wil uitoefenen.

Om eventuele belangenconflicten te vermijden is het ook goed om een lasthebber ad hoc aan te duiden.
Deze lasthebber ad hoc kan de lasthebber tijdelijk vervangen wanneer zich een belangenconflict voordoet.
Dit zal bijvoorbeeld het geval zijn wanneer kinderen/echtgenoot aan zichzelf moet schenken. Op deze manier wordt alsnog vermeden dat de rechter dient tussen te komen.

De volmachtgever kan ook een vertrouwenspersoon aanduiden. Deze vertrouwenspersoon oefent toezicht uit op de lasthebber en kan hem tevens bijstaan om de belangen van de volmachtgever te behartigen.

C.   Wat kan worden opgenomen in de volmacht?

De lastgever kan de lasthebber de opdracht geven om zijn of haar vermogen te beheren zoals de lastgever het wil en de inhoud van de volmacht te bepalen. Om latere discussies te vermijden is het aangewezen de opdracht van de lasthebber zo duidelijk en volledig mogelijk te omschrijven. Dit kan via een niet-limitatieve opsomming in de volmacht.  

De handelingen in de zorgvolmacht dienen niet beperkt te zijn tot daden van beheer maar kunnen ook daden van beschikking omvatten. Er kunnen zelfs bepalingen worden opgenomen met betrekking tot uw onderneming.

Sinds 1 maart 2019 werd de mogelijke inhoud van de zorgvolmacht  en is het mogelijk om aan de lasthebber ook de opdracht geven beslissingen te nemen betreffende uw persoon. Op deze manier kan de lastgever zich ervan verzekeren dat hij alle noodzakelijke zorgen krijgt op het moment dat men ziek wordt, slachtoffer van een ongeval, … en dat meer algemeen dat de recht als patiënt worden geëerbiedigd.

Er kan bijvoorbeeld ook voorzien worden dat de lasthebber op zoek mag gaan naar rust- en verzorgingstehuis die aan de wensen en financiële mogelijkheden van de lasthebber.

D.   Vormvereisten

Buiten het feit dat deze schriftelijk moet worden opgemaakt, zijn er weinig vormvereisten verbonden aan de zorgvolmacht.

Een zorgvolmacht kan zowel in een onderhands document als in een authentieke akte voor de notaris worden vastgelegd. Wil u echter de lasthebber ook handelingen in uw plaats laten stellen waarvoor de tussenkomst van de notaris nodig is (bijvoorbeeld de aan- en verkoop van onroerende goederen, het wijzigen van het huwelijkscontract, notariële schenking,..) dan zal het wel vereist zijn deze zorgvolmacht op te nemen in een authentieke akte.

De zorgvolmacht dient geregistreerd te worden in het Centraal Register van Lastgevingsovereenkomsten.
Dit is immers noodzakelijk voor de geldigheid van de zorgvolmacht en zorgt er daarnaast voor dat uw wil gerespecteerd wordt ook al kan u deze misschien niet meer zelf uitdrukken.

E.    Begin en einde van de volmacht

Men heeft de keuze wanneer men de volmacht in werking laat treden. Ofwel vangt de volmacht aan wanneer de lastgever feitelijk onbekwaam wordt en dit werd vastgesteld via twee of meer doktersattesten ofwel kan de volmacht onmiddellijk ingaan ook als u nog in staat bent om het vermogen zelf te beheren. Zolang u wilsbekwaam bent, kan u uiteraard zelf uw vermogen beheren. 

Zolang de lastgever wilsbekwaam is, kan hij de volmacht herroepen of wijzigingen aanbrengen.
Ook de lasthebber kan zijn opdracht opzeggen.

De rechter behoudt ten allen tijde het recht om controle uit te oefenen over de uitvoering van de lastgeving.
Hij kan dus ten allen tijde ingrijpen wanneer het belang van de lastgever in gevaar komt en kan zelfs de volmacht beëindigen wanneer hij van oordeel is dat een rechterlijke beschermingsmaatregel beter geschikt is.

F.    Tool voor successieplanning

Het is duidelijk dat wanneer u niet langer wilsbekwaam bent, ook successieplanning niet meer mogelijk is.
Met een zorgvolmacht kan hier echter aan tegemoet gekomen worden. 

De lastgever kan in zijn zorgvolmacht immers de toelating voorzien om het huwelijkscontract te wijzigen of om schenkingen te doen aan de kinderen of echtgenoot. De modaliteiten en voorwaarden hieromtrent moeten wel duidelijk gespecifieerd worden in de volmacht. Het is ook best om een maximumbedrag te vermelden in de volmacht dit om te vermijden dat een groot deel van het vermogen wordt weggeschonken.

G.   Begeleiding bij opmaak

Het team van BEBOTAX kan u begeleiden bij het opstellen van een dergelijke zorgvolmacht vanuit onze kennis van uw inkomen en vermogen.