A.   Carenstijd en aangifte van arbeidsongeschiktheid

Als een zelfstandige door ziekte of een ongeval niet langer werkbekwaam is dan keert het ziekenfonds een uitkering uit. Om van deze uitkering te kunnen genieten dient de zelfstandige volledig arbeidsongeschikt te zijn. 

De uitkering gebeurt echter pas na het doorlopen van een zogenaamde carenstijd. Tot 1 januari 2018 bedroeg deze carenstijd 1 maand. Tijdens deze maand ontving de zelfstandige geen enkele uitkering. Vanaf 1 januari 2018 werd de carensdag voor ziekte bij zelfstandigen ingekort van 1 maand naar 2 weken. De halvering van de carensmaand is een maatregel uit het zomerakkoord en kadert in de verbetering van het sociaal statuut van zelfstandigen. 

Het dagbedrag van de uitkering blijft wel onveranderd. Onderstaande tabel geeft de bedragen alsook de periodes weer tijdens dewelke van een uitkering kan worden genoten. 

De halvering van de carensperiode brengt ook een verschil in meldingstermijn van de arbeidsongeschiktheid aan het ziekenfonds met zich mee. Vanaf 1 januari 2018 heeft u 14 kalenderdagen de tijd om dit te melden aan uw ziekenfonds.
Bij een opname in het ziekenhuis wordt deze termijn wel geschorst. Het is wel belangrijk om zo snel mogelijk na het verlaten van het ziekenhuis aangifte te doen.

De aangifte gebeurt door een verklaring van arbeidsongeschiktheid ingevuld door de behandelende arts.
De datum van aangifte wordt geverifieerd aan de hand van de poststempel of de datum waarop u de aangifte hebt ingediend in het kantoor van uw ziekenfonds.

Het is erg belangrijk om deze termijn in de gaten te houden.  Meldt u de arbeidsongeschiktheid niet binnen de termijn,
dan wordt 10% ingehouden op het dagbedrag van de uitkeringen vanaf de dag waarop u recht heeft op een uitkering tot en met de dag van uw aangifte. Deze sanctie kan wel worden ingetrokken wanneer u aan een van de volgende voorwaarden voldoet:

• • • Bij overmacht of wanneer uw gezinsinkomen laag is
    • Wanneer u door laattijdige aangifte meer dan 25,00 euro van uw inkomen verliest
    • Wanneer er geen sprake is van herhaaldelijke laattijdige aangiftes 

Ook bij een eventueel herval dient u opnieuw aangifte te doen van de arbeidsongeschiktheid. Men spreekt van ‘herval’ wanneer u binnen de 14 dagen volgend op een primaire arbeidsongeschiktheid opnieuw arbeidsongeschikt wordt.
De termijn voor aangifte bij het ziekenfonds bedraagt in dit geval slechts 2 dagen.

Gelet op de geringe bedragen die worden uitgekeerd door het ziekenfonds, kan het aangewezen zijn om eventueel een bijkomende verzekering (bijvoorbeeld polis gewaarborgd inkomen) af te sluiten. 

B.   Gelijkstelling wegens ziekte: behouden van rechten in sociale zekerheid

Zelfstandigen in hoofdberoep die hun activiteit door ziekte of invaliditeit stopzetten, kunnen hun rechten in de sociale zekerheid behouden door gelijkstelling wegens ziekte aan te vragen bij de RSVZ. Dit houdt in dat de periodes van ziekte en invaliditeit kosteloos gelijk worden gesteld met periodes van activiteit. 

Tijdens deze periode dienen geen sociale zekerheidsbijdragen te worden betaald, maar blijft u wel in orde met uw ziekteverzekering, kinderbijslag en arbeidsongeschiktheidsverzekering. Daarnaast tellen de dagen van arbeidsongeschiktheid vanaf het begin van de gelijkstelling mee voor de samenstelling van uw pensioen. 

Om te kunnen genieten van deze gelijkstelling moet er aan enkele voorwaarden worden voldaan. Het is vereist dat u al minstens 90 dagen hebt gewerkt als zelfstandige in hoofdberoep of meewerkende partner in maxistatuut.
Net zoals voor de uitkering is ook hier een verklaring van arbeidsongeschiktheid van de behandelend geneesheer vereist en is het nodig dat alle zelfstandige activiteiten worden stopgezet. Tenslotte moet u ook de sociale bijdragen voor het kwartaal voorafgaand aan het begin van de gelijkstelling betaald hebben. 

Deze maatregelen brengen verbetering in het sociaal statuut van de zelfstandige, maar het is belangrijk hierbij alle formaliteiten en termijnen in acht te nemen.